تعریف علامت تجاری (Trade Mark):
علامت تجاری متشکل از شکل، حروف و کلمات، تصاویری انحصاری است که ضمن معرفی نوعی از محصول یا خدمات به عموم و متمایز ساختن آن از محصولات یا خدمات مشابه دارای ضمانت اجرای قانونی باشد.
تعریف علامت تجاری طبق ماده 1 قانون ثبت علامت تجاری و اختراعات مصوب 1 تیرماه 1310 :
“علامت تجاری عبارت از هر قسم علامتی است اعم از نقش، تصویر، رقم، حرف، عبارت، مهر، لفاف و غیر آن که برای امتیاز و تشخیص محصول صنعتی، تجاری یا فلاحتی اختیار می شود. ممکن است یک علامت تجاری برای تشخیص محصول جماعتی از زارعین یا ارباب صنعتی یا تجار و یا محصول یک شهر و یا یک ناحیه از مملکت اختیار شود”.
بنابراین علامت تجاری مطابق با قانون فوق الذکر ممکن است به یکی از صور ذیل باشد:
1- نقش:
منظور از نقش هر نوع شکلی است که حاصل تخیل و ابتکار نقاش بوده و حکایت از معنی خاصی می کند که به نحوی از انحاء ممکن است با نوع محصول نیز ارتباط داشته باشد و یا نداشته باشد مثل نقش “خورشید” برای همین نوع کالاها که ظاهراً ارتباطی با نوع آن ندارد.
2- تصویر:
منظور از تصویر نوعاَ صورت انسان، حیوان و اشیاء است که به عنوان علامت کالایی انتخاب می شود. مثل تصویر دو آدم برای چاقو. فرق نقش و تصویر بیشتر از این جهت است که نقش ممکن است مرجع معین و مشخصی نداشته باشد اما تصویر معمولاً صورت موجودی است که نوع آن وجود خارجی دارد.
3– رقم:
منظور از رقم اعدادی است که در مورد بعضی محصولات به عنوان علامت به کار می رود مثل اعدادی که در بعضی از انواع عطرها و پودرهای آرایشی مشاهده می شود.
4-حرف:
در بعضی محصولات به جای انتخاب تصویر ، حروف معینی به جای علامت انتخاب می شود که این حروف نوعاَ حروف اول نام تجاری کالا نیز می باشد مثل B.M.V برای اتومبیل و از این قبیل.
5– عبارت:
عبارت مرکب از چند کلمه است و گاهی ممکن است به عنوان علامت تجاری مورد استفاده قرار گیرد.
6– کلمه:
کلمه به معنی سخن و گفتار معنادار می باشد.
7– مهر:
مهر عبارت است از یک وسیله کوچک، فلزی، چوبی یا پلاستیکی که امضا یا علامت و نوشته مخصوصی به طور برجسته روی آن تعبیه شده و با فشار آن روی ظرف مخصوصی که دارای جوهر می باشد (استامپ) و قرار دادن آن با فشار روی کاغذ یا پارچه و غیره عین علامت یا کلمات روی آن بر روی کاغذ یا پارچه نقش می بندد.
اصولاَ مهر زمانی به کار می رفت که تجار بی سواد و فاقد امضا بودند و آن را به جای امضا به کار می بردند.
در هر حال مهر مثل هر نقش دیگری ممکن است به عنوان علامت تجاری به کار رود، مانند اینکه مهر نویسنده بعضی تقویم های قدیمی، به منظور اثبات انتساب تقویم به نویسنده یا مهر مخصوص صاحب بعضی محصولات خوراکی روی جعبه آن ها مثل گز، ممکن است به عنوان علامت تجاری شناخته شود.
8– لفاف:
منظور از لفاف عبارت است از پوشش مخصوصی از مواد مختلف که روی بعضی کالاها می کشند مثل پوشش گونی مانند یا از جنس پلاستیکی که به صورت حصیر بافته شده روی بعضی از شیشه های عطر و ادکلن کشیده می شود.
این نوع پوشش ها یک نوع علامت تجاری است و قابل استفاده برای کالاهای مشابه به وسیله دیگران نیست.
همان طور که در مقالات پیشین نیز ذکر شد، با توجه به عبارت “و غیرآن” در ماده یک مثال ها حصری نیست و هرچیری که از نظر قانونی منعی نداشته باشد می تواند به عنوان علامت تجاری مورد استفاده قرار گیرد
تعریف علامت تجاری طبق ماده 95 قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1403 :
1- علامت تجاري: هر نشان قابل رؤیتي است که کالاها یا خدمات اشخاص را از هم متمایز میسازد.
2- علامت جمعي: هر نشان قابل رؤیتي است که براي تمایز محصولات یا خدمات گروهي از اشخاص از محصولات و خدمات سایر اشخاص به کار میرود و تحت نظارت مالک علامت جمعي ثبتشده توسط اعضاء استفاده میشود. مالک علامت جمعي میتواند صنف، تعاوني، اتحادیه و مانند آن باشد.
3- علامت تأیيدي: هر نشانهای است که براي تأیيد کيفيت یا ویژگي محصولات یا خدمات یا شيوه توليد کالا یا اجراي خدمات بکار میرود و هر شخصي که تأیيدیه دارنده علامت یا نماینده وي را به دست آورد، میتواند از آن علامت براي کالاها یا خدمات خود استفاده کند.
۴- نام تجاري: هر اسم یا عنواني که معرّف و مشخصکننده شخص حقيقي یا حقوقي عرضهکننده کالا یا خدمت میباشد.
تبصره- تمام مواد مربوط به علامت تجاري مقرر در این قانون، در مورد علامت جمعي و علامت تأیيدي نيز مجري است، مگر در مواردي که قانون ترتيب دیگري مشخص کرده باشد.
طبق ماده 32 قانون ثبت علائم تجاری مصوب 1386 علامت در موارد زير قابل ثبت نيست:
1 ـ نتواند كالاها يا خدمات يك مؤسسه را از كالاها و خدمات مؤسسه ديگر متمايز سازد.
2 ـ خلاف موازين شرعي يا نظم عمومي يا اخلاق حسنه باشد.
3 ـ مراكز تجاري يا عمومي را به ويژه درمورد مبدأ جغرافيايي كالاها يا خدمات يا خصوصيات آنها گمراه كند.
4 ـ عين يا تقليد نشان نظامي، پرچم، يا ساير نشانهاي مملكتي يا نام يا نام اختصاري يا حروف اول يك نام يا نشان رسمي متعلق به كشور، سازمانهاي بينالدولي يا سازمانهايي كه تحت كنوانسيونهاي بينالمللي تأسيس شدهاند، بوده يا موارد مذكور يكي از اجزاء آن علامت باشد، مگر آن كه توسط مقام صلاحيتدار كشور مربوط يا سازمان ذيربط اجازه استفاده از آن صادر شود.
5 ـ عين يا به طرز گمراهكنندهاي شبيه يا ترجمه يك علامت يا نام تجاري باشد كه براي همان كالاها يا خدمات مشابه متعلق به مؤسسه ديگري در ايران معروف است.
6 ـ عين يا شبيه آن قبلاً براي خدمات غيرمشابه ثبت و معروف شده باشد مشروط بر آن كه عرفاً ميان استفاده از علامت و مالك علامت معروف ارتباط وجود داشته و ثبت آن به منافع مالك علامت قبلي لطمه وارد سازد.
7 ـ عين علامتي باشد كه قبلاً به نام مالك ديگري ثبت شده و يا تاريخ تقاضاي ثبت آن مقدم يا داراي حق تقدم براي همان كالا و خدمات و يا براي كالا و خدماتي است كه بهلحاظ ارتباط و شباهت موجب فريب و گمراهي شود.
ویژگی هایی مهم علامت تجاری چیست ؟
1) موجب گمراه کردن مشتریان نگردد.
2) باید وجه تمایز داشته و ابتکاری باشد.
علائم غیر قابل ثبت در ایران کدامند ؟
1-واژه های عام (مانند گوشی برای گوشی تلفن)
2- واژه های توصیف کننده (مثلاً شور برای نمک و به همین صورت کلماتی مانند زیبا، گرد، دقیق، برتر، مربوط، نرم، محکم، بهتر و…)
3- واژه های گمراه کننده یا فریب دهنده: واژه هایی هستند که مصرف کننده را نسبت به ماهیت، کیفیت و یا مبدأ ساخت، تولید و عرضه محصول گمراه نمایند (مثلاً روغن ماشین مشتق از مواد نفتی همراه با تصویر چکیده ذرت مردود خواهد کرد که این روغن ماشین از منابع گیاهی استحصال شده است.) و یا ساعت همراه با تصویر نقشه کشور سوئیس چنانچه ساعت ساخت سوئیس نباشد مردود خواهد بود (اخطار نشان جغرافیایی)
4- واژه ها و علائم خلاف نظم عمومی و موازین شرعی باشد.
5- پرچمها، نشانهای سلطنتی، علائم رسمی دولتها و نشان کشورها و سازمانهای بین المللی که نمونه ای از آنها به دفتر بین المللی سازمان جهانی مالکیت معنوی WIPO اعلام شده است.
6- عین یا به طرز گمراه کننده ای شبیه یا ترجمه یک علامت یا نام تجاری که برای همان کالا یا خدمات مشابه در ایران به ثبت رسیده باشد
مزایای داشتن علامت تجاری چیست؟
- منبع کالا یا خدمات شما را مشخص می کند.
- حفاظت قانونی برای نام تجاری شما فراهم می کند.
به شما کمک می کند در برابر جعل و تقلب خود را محافظت کنید.
